Longontsteking op reis: zo verklein je de kans

Op 12 november is het World Pneumonia Day. Wereldwijd overleden in 2023 nog 2,5 miljoen mensen aan longontsteking. Bij longontsteking denk je misschien aan de Nederlandse winter. Toch kun je het ook op reis oplopen, bijvoorbeeld via een griepvirus in het vliegtuig of een besmette hoteldouche. In deze blog lees je welke oorzaken op reis een rol spelen en wie extra risico loopt. Ook lees je hoe je de kans op longontsteking op reis verkleint.

In het kort

Longontsteking ontstaat door bacteriën, virussen of schimmels. Op reis spelen vooral pneumokokken, griep en legionella een rol. Reizigers van 60 jaar en ouder, jonge kinderen en mensen met een verminderde afweer lopen het meeste risico. Tegen pneumokokken en griep bestaat een vaccinatie. Tegen legionella helpen alleen voorzorgsmaatregelen.

Welke oorzaken van longontsteking spelen op reis een rol?

Pneumokokken

Pneumokokken zijn bacteriën die veel mensen ongemerkt in hun neus dragen. Via hoesten en niezen verspreiden ze zich. Ze kunnen een ernstige longontsteking veroorzaken. Volgens het RIVM is vaccinatie de beste manier om dit te voorkomen.

Griep

Griep gaat niet overal tegelijk rond. In de tropen kan griep het hele jaar voorkomen. In een Nederlands onderzoek onder reizigers naar tropische en subtropische landen liep 7% griep op. Griep kan leiden tot een longontsteking.

Legionella

Legionella is een bacterie in watersystemen. Je raakt besmet door waternevel in te ademen, bijvoorbeeld uit een douche of bubbelbad. In 2025 kreeg het RIVM 739 meldingen van legionellose. Bijna 30% daarvan werd waarschijnlijk in het buitenland opgelopen. Er bestaat geen vaccin tegen legionella.

Wie loopt extra risico?

• Reizigers van 60 jaar en ouder
• Jonge kinderen
• Mensen met een verminderde afweer
• Mensen met een chronische longziekte of andere chronische aandoening
• Rokers

Hoor je bij een van deze groepen? Laat je dan voor vertrek goed adviseren.

Hoe verklein je de kans op longontsteking op reis?

• Laat je vaccineren tegen pneumokokken. Ben je 60 jaar of ouder, dan krijg je via het landelijke programma om de vijf jaar een uitnodiging van de huisarts. Val je daarbuiten? Dan kun je je bij Vaccinatiepunt op eigen initiatief laten vaccineren tegen pneumokokken.
• Denk aan de griepprik. Bekijk op onze pagina over de griepvaccinatie wanneer en waar die beschikbaar is.
• Let op hygiëne. Was je handen vaak of gebruik handgel. Handgel vind je bij onze reisbenodigdheden.
• Laat de douche eerst lopen. Heeft je hotelkamer leeggestaan? Laat douche en kranen dan een paar minuten lopen en houd je gezicht uit de waternevel.
• Neem rust. Een lange reis en jetlag kunnen je weerstand tijdelijk verlagen.

Wanneer ga je naar een arts?

Krijg je tijdens of na je reis koorts met hoesten, kortademigheid of pijn bij het ademhalen? Ga dan naar een arts. Vertel er altijd bij waar je bent geweest. Klachten door legionella kunnen pas na thuiskomst beginnen.

Goed beschermd op reis?

Bij Vaccinatiepunt stellen we eerst een persoonlijk reisadvies op. Komt een pneumokokkenvaccinatie voor jou in aanmerking, dan nemen we die mee in je afspraak. Je kunt terecht op meer dan 100 locaties in Nederland, ook ’s avonds en in het weekend.

Veelgestelde vragen

Is longontsteking besmettelijk? Dat hangt af van de oorzaak. Pneumokokken en griep verspreiden zich via hoesten en niezen. Legionella gaat niet van mens op mens over.

Hoe lang ben je beschermd na een pneumokokkenvaccinatie? Dat is niet precies bekend. Voor volwassenen is de bescherming mogelijk zo’n 15 jaar.

Wordt de pneumokokkenvaccinatie vergoed? Val je binnen het landelijke programma voor 60 jaar en ouder, dan krijg je de vaccinatie via je huisarts. Laat je je op eigen initiatief vaccineren, dan hangt de vergoeding af van je zorgverzekering.

Bronnen:

• Every Breath Counts Coalition. “World Pneumonia Day.” 27-10-2026. stoppneumonia.org/latest/world-pneumonia-day.
• RIVM. “Pneumokokken.” 27-08-2026. rivm.nl/pneumokokken.
• RIVM. “Actualiteiten over legionella.” Geraadpleegd 12-11-2026. rivm.nl/legionella/actueel.
• RIVM. “Epidemiologie van reisgerelateerde infectieziekten.” 2015. rivm.nl/weblog.